ابراهیم سامی

پژوهش حاضر به بررسی تحلیل و پیش‌بینی تغییرات پوشش/کاربری اراضی در شهر موصل با استفاده از رویکرد تلفیقی پردازش شیء‌گرا و مدل CA-Markov پرداخته است. به همین منظور، تصاویر ماهواره‌ای لندست برای دوره‌های زمانی مختلف از سال 2000 تا 2024 با فاصله زمانی 8 سال تهیه و پیش‌پردازش‌های لازم شامل ترکیب باندها و برش محدوده مورد مطالعه انجام گرفت. با استفاده از طبقه‌بندی مبتنی بر شیء با استفاده از ماشین بردار پشتیبان(OBIA-SVM)، کلاس‌های پوشش/کاربری اراضی استخراج شد. نتایج نشان داد که مساحت مناطق ساخته ‌شده از 380/132 کیلومتر مربع در سال 2000 به 143/234 کیلومتر مربع در سال 2024 افزایش یافته است. این رشد نامتوازن تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و برنامه‌های بازسازی پس از بحران‌ها قرار داشته است. همچنین، زمین‌های کشاورزی از 657/33 کیلومتر مربع به 709/25 کیلومتر مربع کاهش یافته که نشان‌دهنده بیش از 5 درصد کاهش در اراضی کشاورزی است. اراضی بایر نیز با کاهش تقریباً 69/17 مواجه شده‌اند. در زمینه منابع آبی، مساحت اراضی آبی از /8951 کیلومتر مربع به 316/5 کیلومتر مربع و فضای سبز از 767/8 کیلومتر مربع به 147/6 کیلومتر مربع کاهش یافته است. تحلیل زیانباری تغییرات نشان می‌دهد که 29/24 % از مساحت شهر در طبقه‌بندی «زیانباری خیلی زیاد» قرار دارد که امنیت غذایی منطقه را به شدت تهدید می‌کند. به‌طور کلی، تحولات کاربری اراضی در موصل چالش‌های جدی در زمینه پایداری زیست‌محیطی و تعادل شهری ایجاد کرده است. برای تضمین توسعه پایدار، نیاز به مدیریت بهینه منابع آب، حفظ و گسترش فضای سبز و برنامه‌ریزی دقیق برای توسعه شهری احساس می‌شود.