سد سازهای است که بر روی یک رودخانه یا بدنهی آبی برای کنترل، نگهداری و منحرف کردن آب ساخته میشود. در صورت شکست سدها با توجه به زمان کوتاهی که برای اعلام هشدار وجود دارد جامعه متحمل خسارتهای خواهد شد، منجر به وارد آمدن آسیبها و به خطر انداختن زندگی انسانها میگردد. بنابرین، حفظ ایمنی مناطق پاییندست سد یکی از مهمترین جنبههای برنامهریزی و طراحی سد است. همیشه باید فرض شود موج بزرگی از سیلاب ناشی از شکست سد مناطق وسیعی را در امتداد پاییندست رودخانه در بر میگیرد. در این تحقیق توسط روابط BREACH، ابعاد شکاف ناشی شکست سد تخمین زده شد و دبی خروجی ناشی از شکست سد به واسطه نرمافزار BREACH محاسبه خواهد شد، با استفاده از نقشههای DEM و Shape فایلهای منطقه مورد مطالعه، در نرمافزار ArcGIS، شکل و فیزیک رودخانه به همراه مقطعهای عرضی رودخانه تهیه میگردد و توسط نرمافزار HEC-GeoRAS، روندیابی جریان در پاییندست در نرمافزار HEC-RAS صورت میگیرد و در نهایت در محیط ArcGIS نقشههای پهنهبندی تهیه میشود. مطالعات انجام شده در این تحقیق براساس دو سناریوی مختلف که شکست سد در در تراز ماکزیمم به همراه محتمل جریان رودخانهای و شکست سد در حالت تراز نرمال به همراه جریان معمول رودخانه صورت گرفته است. ابعاد شکاف ایجاد شده در پیکره سد بوکان در دو سناریوی مختلف محاسبه گردید و در بستر رودخانه زرینهرود انجام شد و در نهایت نقشههای پهنهبندی تهیه گردید. با استفاده از نقشههای پهنهبندی سیلاب، درصد آبگرفتگی مراکز جمعیتی مشخص شد و مناطق مسکونی از لحاظ خطرپذیری، بدون خطر، خطرپذیری کم، خطرپذیری متوسط و خطر پذیری زیاد دستهبندی شدند. با توجه به نتایج به دست آمده مشخص گردید که بیشتر مراکز مسکونی در معرض خطرپذیری زیاد سیلاب ناشی از شکست سد قرار دارند. براساس نتایج بدست آمده، عرض متوسط شکاف و عرض کف شکاف احتمالی سد بوکان در حالت PMF به ترتیب ، 43/227 و 43/179 متر بدست آمد و همچنین مقدار حداکثر سیلاب ناشی از شکست سد بوکان به ازای سناریوهای مختلف 60000 تا 72000 در مدل ریاضی و در روابط تجربی نیز بین 20000 تا 150000 مترمکعب بر ثانیه متغییر میباشد.
