پیشرفت در زیرساختهای فناوری، بخش گردشگری را به عاملی امیدوارکننده برای رشد اقتصادی کشورها مبدل ساخته است. با این حال، ارتباط بین توسعه گردشگری و اثرات زیستمحیطی را نمیتوان انکار کرد و کارایی زیستمحیطی یکی از مؤلفه های حیاتی در سیاستگذاریهای گردشگری است. در این راستا، پیشگیری از اثرات منفی گردشگری از جمله ضرورتها برای حفظ منابع زیست محیطی و فرهنگی-اجتماعی مناطق گردشگرپذیر است؛ هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی همین موضوع در شهر مراغه است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی تحلیلی است. اطلاعات و دادههای مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانهای و مطالعات میدانی (پیمایشی) و با استفاده از ابزار پرسشنامه محققساخته گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان، مسئولین و متخصصان میباشد. همچنین، در این پژوهش از روشهای نمونهگیری تصادفی برای شهروندان (382 نفر) و روش نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند، برای مسئولین و متخصصان (هرکدام 50 نفر) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل دادههای منتج از پرسشنامهها از نرم افزار SPSS و آزمونهای آماری T، توکی و کروسکال والیس استفاده شده است. یافتههای پژوهش حاکی از همگرایی دیدگاههای هر سه گروه (شهروندان، مسئولین و متخصصان) در ارتباط با وضعیت گردشگری در شهر مراغه میباشد که تقریباً بین 41/2 تا 74/2 در نوسان بوده است. لیکن، در مجموع نتایج نشاندهنده وضعیت نامطلوب شاخصها و مؤلفههای مطالعه شده، در شهر مراغه است. آزمون پیلای تریس و تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد بین گروههای مختلف شهری از لحاظ شاخصهای شبکه عبور و مرور، خدمات و امکانات تاسیسات گردشگری، سیما و منظر شهری، پیوندهای اجتماعی و فرهنگ بومی محلی و حفظ محیط زیست، تفاوت معنیداری وجود دارد و تنها در شاخص عملکرد مدیریت شهری، بین گروههای مختلف شهری تفاوت معناداری وجود ندارد. در نهایت، به لحاظ شاخصهای گردشگری پایدار، ناحیه یک با بیشترین میزان در «رتبه اول» و پس از آن نواحی شش و دو در رتبه های بعدی قرار دارند. تحقیق حاضر به خوبی لزوم اجرای قوانین و سیاست های حفاظت از محیط زیست و اتخاذ شیوه های گردشگری پایدار توسط مدیران و تصمیمگیران را خاطر نشان ساخته است؛ تا از این طریق اثرات مخرب گردشگری بر محیط زیست در سیاست های توسعه گردشگری کاهش یابد.
