تهیه طرحهای جامع در نظام شهری ایران بیش از نیم قرن سابقه دارد. این طرحها در عمل با نقاط ضعف متعددی روبرو هستند. یکی از مهمترین اشکالات این طرحها عدم تحققپذیری اهداف پیشبینی شده برای کاربریهای خدماتی در شهرها میباشد. کاربری فضای سبز و پارکها به عنوان یکی از مهمترین کاربریهای خدماتی در شهر محسوب میشود. علیرغم اهمیت فضاهای سبز در شهرها، در تهیه طرحهای جامع برخی از معیارهای کیفی تأثیرگذار در مطلوبیت پارکها از جمله دسترسی، همجواری مورد توجه قرار نمیگیرد. هدف این پژوهش ارزیابی کارآمدی طرح جامع مراغه در رابطه با تأمین پارکها و فضاهای سبز شهری در جهت تعادلبخشی به ساختار کالبدی و اجتماعی شهر است. روش تحقیق به لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی میباشد. در این راستا مهمترین معیارهای مکانگزینی فضاهای سبز استخراج و با روش AHP، وزندهی شدند. برای ارزیابی مکانگزینی فضاهای سبز موجود و پیشنهادی طرح جامع با معیارهای برنامهریزی کاربری اراضی، نقشه پهنهبندی مطلوبیت برای مکانگزینی فضاهای سبز با استفاده از نرمافزار ARC GIS تهیه گردید. نتایج حاصله نشان میدهد که رویکرد طرح جامع مراغه در زمینه مکانگزینی و توزیع مناسب فضاهای سبز در سطح نواحی ناکارآمد و ناعادلانه است؛ به گونهای که پراکندگی فضاهای سبز پیشنهادی طرح جامع به تفکیک نواحی هفتگانه نشان میدهد که 156.5 هکتار معادل 87% از کل پارکهای پیشنهادی به سه ناحیه، 4، 5 و 6 و 13% به دو ناحیه 1 و 7 تخصیص یافته و در مناطق 2 و 3 فضای سبزی وجود ندارد.
