محسن جواهریان

تحولات و رفتار پویای خورشید به‌عنوان نزدیک‌ترین ستاره به زمین حائز اهمیت است. لکه(لک)‌های شیدسپهری به‌عنوان معیاری از فعالیت خورشید هستند که به مکان تجمع‌گاه‌های میدان‌های مغناطیسی خورشید نیز شناخته می‌شوند. داده‌های مورداستفاده از ابتدای چرخه‌ی 15 تا انتهای چرخه‌ی 24 فعالیت خورشیدی از پایگاه داده‌ای SILSO واقع در رصدخانه‌ی سلطنتی بلژیک جمع‌آوری گردیده-اند. در این مقاله، ما به بررسی پیچیدگی سری زمانی چرخه‌های مختلف لکه‌های خورشیدی در چارچوب آنتروپی و و تحلیل همبستگی بلندبرد آن‌ها مبتنی بر تحلیل محدوده‌ی بازمقیاس‌گذاری‌شده (تحلیل R/S) می‌پردازیم. ابتدا، با اِعمال رویکرد آنتروپی چندمقیاسه روی سری زمانی چرخه‌های مختلف لکه‌های خورشید، این سامانه‌ی پیچیده را در ضریب‌مقیاس‌های τ گوناگون مورد بررسی قرار می‌دهیم. نتایج سطح زیر نمودار آنتروپی‌های چند مقیاسه نشان دادند که میزان این نوع آنتروپی در چرخه‌ی 24 و چرخه‌ی 20 به‌ترتیب کمترین و بیشترین مقدار را به خود اختصاص می‌دهد که به‌ترتیب نشان‌دهنده‌ی میزان پیچیدگی کمتر و بیشتر این چرخه‌ها است. همچنین، با استفاده از نمای هرست به‌دست‌آمده از اِعمال محدوده‌ی بازمقیاس‌گذاری‌شده روی سری زمانی لکه‌های چرخه‌ها که همگی در بازه‌ی 81/0 تا 86/0 قرار دارند دریافتیم که همه‌ی چرخه‌ها دارای همبستگی بلندبرد هستند. ما در این مقاله، نشان دادیم که در بین چرخه‌ها، چرخه‌ی 20 دارای بیشترین حافظه‌ی بلندبرد در میان دیگر چرخه‌ها است. در نهایت، دریافتیم که با برازش تابع نمایی-توانی به‌صورت 〖aτ〗^b e^cτ به میانگین آنتروپی‌های چندمقیاسه که هم دارای جمله‌ی توانی افزایشی و هم دارای جمله‌ی نمایی کاهشی است می-توان پایداری سامانه را بعد از عبور از ضریب مقیاس‌های گذار توضیح داد.