منیژه لاله پور

بافت‌های فرسوده یکی از مهم‌ترین مسائل شهرهای کشور به‌شمار می‌روند. قبل از هر گونه اقدام برای نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده لازم است که با استفاده از ابزارها و روش‌های مناسب نسبت به شناسایی و ارزیابی میزان فرسودگی بافت‌های شهری اقدام شود. در ایران معمولا از سه شاخص ریزدانگی، ناپایداری و نفوذپذیری برای شناسایی بافت‌های فرسوده شهری استفاده می-شود. با این حال استفاده از شاخص‌های مذکور نمی‌تواند ابعاد متعدد بافت‌های فرسوده شهری را پوشش دهد. در پژوهش حاضر با استفاده از 10 شاخص کالبدی به ارزیابی و شناسایی بافت‌های فرسوده شهر اهر اقدام گردید. شاخص‌های مذکور شامل تراکم‌های جمعیتی و مسکونی، تراکم فضای سبز، ریزدانگی، ناپایداری، عمر بنا، تعداد طبقات ساختمان‌ها، نفوذپذیری، تراکم تقاطع و تراکم بن‌بست می‌باشند. به‌منظور ترکیب و یکپارچه نمودن شاخص‌های مذکور و تهیه نقشه فرسودگی از منطق فازی در چارچوب سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده گردید. برای اعتبارسنجی مدل نیز منحنی ROC به‌کار گرفته شد. نتایج نشان‌دهنده کارایی مطلوب روش-شناسی تحقیق برای شناسایی بافت‌های فرسوده شهری می‌باشد. نقشه فرسودگی تهیه شده با کاربست منطق فازی بیانگر گستردگی زیاد بافت‌های فرسوده در محلات مرکزی شهر اهر است. تراکم‌های بالای مسکونی و جمعیتی، فقدان فضاهای باز و سبز، کیفیت نامطلوب مصالح و مواد بناها، نفوذپذیری اندک، تعداد زیاد تقاطع‌ها و بن‌بست‌ها، ریزدانه بودن و غلبه ساختمان‌های یک و دو طبقه را می‌توان از ویژگی‌های بارز پهنه‌های شهری مذکور در شهر اهر به‌شمار آورد.