محمد حسین جهان پیمای قراملکی

سدهای خاکی به عنوان سازههای حیاتی در مدیریت منابع آبی، کنترل سیالب و تأمین نیازهای کشاورزی و صنعتی، اغلب با چالشهای هیدرولیکی همچون نشت کنترلنشده آب و افزایش فشارهای منفذی مواجه هستند که میتواند پایداری ساختاری و عملکرد بلندمدت آنها را به طور جدی تهدید کند. این پژوهش با رویکردی نوآورانه و یکپارچه، به تحلیل دقیق تأثیر ابعاد هندسی دیوار آببند )طول و ضخامت( بر پارامترهای کلیدی هیدرولیکی در سد خاکی قیصرق پرداخته و از مدلسازی عددی پیشرفته مبتنی بر روش اجزای محدود در نرمافزار GeoStudio و ماژول W/Seep بهره گرفته است. این مدلسازی، با تلفیق دادههای ژئوتکنیکی میدانی، شرایط جریان اشباع و غیراشباع، منحنیهای مشخصه آب-خاک (SWCC (و حل معادالت پیوستگی و قانون دارسی، امکان شبیهسازی واقعبینانه جریان تراوش و ارزیابی حساسیت پارامتری را فراهم آورده است. نتایج این مطالعه نشاندهنده نوآوری در بهینهسازی هیدرولیکی است، بهطوریکه افزایش طول دیوار تا حدود 39 متر، دبی نشت را نزدیک به 55 درصد کاهش میدهد، گرادیان هیدرولیکی را حدود 06 درصد تعدیل میکند و فشار آب حفرهای را بیش از 55 درصد پایین میآورد، در حالی که ضخامت بهینه 5/1 متر، عالوه بر بهبود عملکرد هیدرولیکی، هزینههای اجرایی را تا 96 درصد کاهش میدهد و ریسک شکست هیدرولیکی را تا 06 درصد کمینه میسازد. این دستاوردها، چارچوبی علمی و عملی برای طراحی پایدار سدهای مشابه ارائه میدهند و بر اهمیت تلفیق مدلسازی پیشرفته با تحلیل اقتصادی تأکید دارند