منابع آب و خاک بهعنوان عناصر حیاتی توسعه پایدار کشاورزی و حفاظت از منابع طبیعی، با تهدیداتی مانند تغییرات اقلیمی، بهرهبرداری بیرویه، آلودگی و فرسایش مواجهاند. ضعف در حکمرانی این منابع، موجب کاهش بهرهوری، تخریب زیستمحیطی و تهدید امنیت غذایی میشود. لذا این مقاله ضرورت و اهمیت بهبود حکمرانی آب و خاک (هوشمندسازی) را مورد بررسی قرار میدهد. بررسیها نشان داد که بهبود حکمرانی آب و خاک مستلزم اصلاح ساختارهای قانونی و نهادی، افزایش مشارکت ذینفعان و بهرهگیری از فناوریهای نوین نظیر اینترنت اشیا و هوش مصنوعی است. همچنین قوانین ملی و اسناد بالادستی همچون قانون اساسی و قانون توزیع عادلانه آب چارچوب حقوقی مدیریت منابع را مشخص کردهاند؛ با اینحال، چالشهایی نظیر ناهماهنگی نهادی و کمبود منابع مانع تحقق اهداف میشود. راهکارهای کلیدی برای حکمرانی بهینه شامل توسعه آبیاری هوشمند، کشاورزی پایدار، آبخیزداری، پایش آنلاین و آموزش جوامع محلی است. هوشمندسازی حکمرانی با ایجاد شفافیت اطلاعاتی، مدیریت دادهمحور و یکپارچگی سازمانی، نه تنها بهرهوری منابع را افزایش میدهد، بلکه موجب تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی و تحقق امنیت غذایی میگردد.
