خلر (Lathyrus sativus) یک گیاه زراعی لگومینوز یکساله است که با برخورداری از رشد سریع در بهار، در تامین بخشی از علوفه مورد نیاز کشور بدون نیاز به آبیاری فراوان، میتواند نقش مهمی را در مناطق خشک و نیمهخشک ایفاء کند. بهمنظور بررسی شانزده لاین امیدبخش خلر، پژوهشی در چهار ایستگاه تحقیقاتی در قالب طرح RCB با سه تکرار و در سه سال متوالی 1396-1398 انجام گردید و نه صفت زراعی، ارزیابی شدند. تجزیه خوشهای، ژنوتیپها را به سه گروه، خوشهبندی کرد. خوشه نخست از نظر همه صفات غیر از صفات تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف، ارزش بالاتر از میانگین کل داشت. بنابراین، ژنوتیپهای این گروه را میتوان برای بهبود عملکرد دانه و علوفه مورد استفاده قرار داد. در مقابل خوشه دوم از نظر بیشتر صفات غیر از صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و عملکرد دانه، ارزش پایینتر از میانگین کل داشت. از اینرو، ژنوتیپهای این گروه را میتوان برای بهبود عملکرد دانه بهکار برد. در تجزیه به مولفههای اصلی، مولفه دوم عملکرد علوفه نامگذاری گردید که از آن میتوان در امر گزینش برای ژنوتیپهای برتر خلر استفاده کرد. ژنوتیپهای با بیشترین عملکرد، دارای بیشترین مقادیر مؤلفه در تجزیه به مؤلفههای اصلی بودند و همین ژنوتیپها در تجزیه خوشهای در یک گروه قرار گرفتند. بهطورکلی میتوان نتیجه گرفت که بین ژنوتیپهای خلر، تنوع قابلتوجهی وجود داشت که از آن میتوان در برنامههای بهنژادی بهمنظور اصلاح عملکرد و سایر صفات از جمله تحمل به خشکی استفاده کرد.
