مرضیه اسمعیل پور

طبق اصل پنجاهم قانون اساسی ایران؛ حفظ محیطزیست وظیفهای عمومی است. در این میان پیوند میان ملاحظات زیستمحیطی باسیاستهای کاربری اراضی، رهیافتی برای پیشگیری از آسیبهای زیستمحیطی محسوب میشود. اهمیت موضوع ازآنجهت است که جایگاه برنامهریزی کاربری زمین را در حفظ منابع زیستمحیطی نشان میدهد؛ این در حالی است که تغییر کاربری زمینهای کشاورزی و باغات پیرامون شهرها در نیمقرن اخیر، منابع حیاتی اکوسیستم را در معرض تهدید قرار داده است. تحقیق حاضر این مسئله را در شهر بناب از توابع استان آذربایجان شرقی بررسی کرده است. دادههای تحقیق مربوط به بازههای زمانی 2012 ،2002و 2022است. در پردازش تصاویر از روش Fuzzy Art Mapاستفاده گردید. روش جداول متعامد و ضریب کاپا، برای پایش تغییرات کاربری اراضی انتخاب شدند. نتایج تحقیق نشان میدهد که در حدود 1830هکتار از اراضی کشاورزی شامل اراضی باغات و اراضی دیم در بازه زمانی 2022-2002به ساختوسازهای شهری تبدیلشده است. تشدید ساختوسازها طی سالها باعث فشار قابلتوجهی بر بستر اکولوژیک، بهویژه اراضی کشاورزی شده است. بیشترین حجم این تغییرات کاربری بین سالهای 2022-2012است که نشاندهنده ضریب افزایشی و شدت تخریب اراضی کشاورزی در سالهای اخیر است. در نتیجه این تغییرات؛ کیفیت منابع آبی زیرزمینی و خاکهای محدوده اطراف شهر به دلیل کاهش سطوح قابلنفوذ خاک، نفوذ شیرابه زبالهها، ورود حجم زیادی از فاضلابهای خانگی و صنعتی، بهشدت کاهشیافته است. حفظ و احیای این منابع حیاتی، نیازمند استراتژیهای باز زنده سازی محیطزیست در تصمیمات و برنامهریزی کاربری زمین میباشد