سید بهمن موسوی

شوری خاک به‌عنوان عاملی محدودکننده در کشاورزی پایدار، از طریق اختلال در جذب آب، ایجاد تنش اکسیداتیو و سمیت یونی می‌تواند رشد گیاهان دارویی ارزشمندی مانند رزماری (Rosmarinus officinalis L.) را به‌طور جدی محدود نماید. کمپوست اصلاح‌شده با فرآیند فنتون یک نوآوری مبتنی بر اکسیداسیون پیشرفته با کاتالیزور Fe²⁺/H₂O₂ می‌باشد که موجب افزایش محتوای اسید هیومیک در کمپوست می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی این فنآوری در تهیه کمپوست، بر شاخص‌های رشدی رزماری، به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای انجام شد. تیمارها شامل سه سطح شوری شامل: صفر (بدون شوری)، 4 (شوری متوسط) و 8 (شوری زیاد) دسی‌زیمنس بر متر و چهار تیمار کودی (شاهد بدون کمپوست، کمپوست معمولی، کمپوست مخلوط خاک‌اره، کمپوست فنتونی) بودند که کمپوست‌ها به میزان 4% وزنی به خاک لوم رسی افزوده شدند. نتایج در شوری زیاد نشان داد که تیمار کمپوست فنتونی به‌طور معنی‌دار (p<0.01) موجب افزایش 215 درصدی وزن خشک برگ (9/12 گرم در مقابل 1/4 گرم شاهد)، رشد 214 درصدی زیست‌توده کل (7/49 گرم در مقابل 8/15 گرم)، افزایش 250 درصدی تعداد شاخه‌های جانبی (14 شاخه در مقابل 4 شاخه)، بهبود 116 درصدی ارتفاع گیاه (54 سانتیمتر در مقابل 25 سانتیمتر) نسبت به شاهد (بدون کاربرد کمپوست) گردید. این الگو با اعدادی متفاوت در کاربرد کمپوست در سایر سطوح شوری نیز مشاهده گردید. یافته‌ها گواه پتانسیل بالای این فناوری در توسعه کشت پایدار رزماری به‌ویژه در اراضی شور است.