سید بهمن موسوی

شوری خاک به‌عنوان عاملی محدودکننده در کشاورزی پایدار، رشد گیاهان دارویی مانند رزماری را از طریق ایجاد تنش اسمزی (اختلال در جذب آب و تعادل یونی) و تنش اکسیداتیو (تولید گونه‌های فعال اکسیژن) مختل می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر کمپوست اصلاح‌شده با فرآیند فنتون (یک روش اکسیداسیون پیشرفته برای بهبود زیست‌فراهمی مواد آلی) بر مکانیسم‌های دفاعی رزماری، آزمایشی فاکتوریل در طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه سطح شوری شامل صفر (تیمار شاهد)، 4 (شوری ملایم) و 8 (شوری زیاد) دسی‌زیمنس بر متر و چهار تیمار کمپوست (بدون کمپوست، کمپوست معمولی، کمپوست مخلوط خاک‌اره، کمپوست فنتونی) در سه تکرار انجام داد. نتایج در شوری زیاد نشان‌دهنده عملکرد برجسته تیمار کمپوست فنتونی در مقایسه با سایر تیمارها بود که به‌طور معنی‌دار (01/0 P<) فعالیت آنزیم‌های کاتالاز را 7/3 برابر، آسکوربات پراکسیداز را 8/2 برابر، گایاکول پراکسیداز را 8/3 و پراکسیداز را 11/4 برابر در مقایسه با تیمار بدون کمپوست افزایش داد. در عین حال در مقایسه با تیمار شاهد بدون کمپوست، باعث افزایش تجمع پرولین به مقدار 5/44 درصد و رطوبت نسبی برگ به مقدار 4/16 درصد شده و باعث کاهش 31 درصدی غلظت پراکسید هیدروژن، کاهش 36 درصدی نشت الکترولیت و کاهش 35 درصدی غلظت مالون‌دی‌آلدئید در برگ رزماری شد. این پاسخ‌های هماهنگ، فعال‌سازی سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی و بهبود تحمل اسمزی را تحت تأثیر کاربرد کمپوست فنتونی تأیید می‌کند، که گامی مؤثر در جهت کشت پایدار رزماری در خاک‌های شور محسوب می‌شود.