هدف: گشنیز ) Coriandrum sativum L. ( گیاهی یک ساله و دارویی از تیره چتریان می باشد. دانه این گیاه حاوی اسانس است و در صنایع آرایشی، بهداشتی، غذایی و دارویی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی اثرکنترل علف های هرز و کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله بر عملکرد و تولید اسانس گشنیز بود. روش پژوهش: این آزمایش به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مشگین شهر در سال 1397 انجام شد. کرت های اصلی شامل کنترل علف های هرز )وجین و عدم وجین( و کرتهای فرعی سیستم کشت شامل کشت خالص گشنیز و شنبلیله و پنج تیمار کشت مخلوط با فواصل مختلف بذر شنبلیله ) 5 / 7 ، 10 ، 5 / 12 ، 15 و 5 / 17 سانتی متر( بودند. یافته ها: کنترل علف های هرز به طور معنی داری اکثر ویژگیهای گشنیز را بهبود بخشید. سامانه کشت به طور معنی داری بر تمام ویژگیها به جز ارتفاع بوته، تعداد ساقه های فرعی و عملکرد اسانس تأثیر گذاشت. برهم کنش کنترل علف های هرز و کشت مخلوط برای ارتفاع بوته، تعداد چتر در بوته و عملکرد دانه معنی دار بود. بیش ترین درصد اسانس در تیمارهای کشت مخلوط 5 / 17 و 15 سانتی متر مشاهده شد. تعداد دانه در هر چتر در تمام سیستم های کشت مخلوط افزایش یافت و بیش ترین عملکرد بیولوژیک به کشت خالص گشنیز تعلق داشت. بیش ترین وزن هزاردانه در تیمار کشت مخلوط 5 / 7 سانتی متر و بالاترین شاخص برداشت دانه در تیمارهای کشت مخلوط 5 / 17 ، 15 و 5 / 12 سانتی متر مشاهده شد. بیش ترین تعداد چتر ) 1 / 11 چتر دربوته( در مخلوط 10 سانتی متر در شرایط کنترل علف های هرز به دست آمد. بالاترین عملکرد دانه ) 7 / 660 کیلوگرم در هکتار( از کشت خالص گشنیز وجین شده به دست آمد. نسبت برابری زمین ) LER ( برای همه تیمارهای کشت مخلوط بیش تر از یک بود که برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص را تأیید می کند. بالاترین مقادیر LER در تیمارهای کشت مخلوط 5 / 7 سانتی متر و 10 سانتی متر در هردو شرایط وجین و بدون وجین مشاهده شد. نتیجه گیری: کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله، به ویژه در فواصل متراکم تر شنبلیله، در مقایسه با کشت خالص آن یک استراتژی مؤثر است. این سیستم از طریق سرکوب مؤثر علف های هرز و استفاده کارآمدتر از منابع منجر به بهبود عملکرد کیفی گشنیز در برخی از تیمارهای کشت مخلوط و بهبود اجزای عملکرد شد. به طورکلی، ترکیب کشت مخلوط با کنترل علف های هرز یک روش پایدار برای کاهش خسارت علف های هرز و افزایش بهره وری و کیفیت در کشت گشنیز است.
