عبدالله جوانمرد

بهکارگیری ترکیبات تنظیمکننده رشد گیاهی، ازجمله گاما-آمینوبوتیریکاسید )GABA)، میتواند نقش مهمی در افزایش تحمل گیاهان به تنشهای محیطی ایفا کند. این پژوهش با هدف بررسی اثر محلولپاشی گابا بر ویژگیهای مورفوفیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و عملکردی گیاه کاملینا )sativa Camelina )تحت تنش خشکی در سال زراعی 1402-1403 در مزرعه پژوهشی واقع در دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه انجام شد. آزمایش بهصورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار طراحی شد. تیمارها شامل سه سطح آبیاری )%25 )آبیاری نرمال(، %50 )تنش متوسط( و %75 )تنش شدید( حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی( بهعنوان فاکتور اصلی و پنج غلظت محلولپاشی گابا )،0 ،0/5 ،1 2 و 4 میلیموالر( بهعنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی، محلولپاشی گابا و اثر متقابل آنها بر تمامی صفات بررسیشده معنیدار بود. بیشترین ارتفاع بوته و عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال و محلولپاشی چهار میلیموالر گابا مشاهده شد که نسبت به تیمار تنش شدید بدون گابا بهترتیب 62/2 و 120/87 درصد افزایش نشان داد. همچنین، درصد و عملکرد روغن در شرایط نرمال و چهار میلیموالر گابا به حداکثر رسید و نسبت به تنش شدید بدون گابا بهترتیب 54/8 و 241/4 درصد بیشتر بود؛ در حالی که محتوای کلروفیل a، b و کاروتنوئید نیز در این تیمار بیشترین مقدار را داشت و نسبت به تنش شدید بدون گابا بهترتیب ،137/1 131/6 و 76/4 درصد افزایش یافت. محلولپاشی گابا همچنین موجب افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی و کاهش پراکسید هیدروژن شد، بهطوریکه بیشترین فعالیت آنزیمهای آسکورباتپراکسیداز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز در تیمار تنش متوسط و چهار میلیموالر گابا مشاهده شد که بهترتیب ،260/5 190/8 و 201/1 درصد بیشتر از شاهد بود، درحالیکه میزان پراکسید هیدروژن را 76/4 کاهش داد. بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که محلولپاشی گابا، بهویژه در غلظت چهار میلیموالر، موجب بهبود رشد و عملکرد کاملینا تحت تنش خشکی شد. این یافتهها میتواند بهعنوان یک راهکار مدیریتی برای کاهش اثرات تنش خشکی و افزایش بهرهوری در شرایط تنش خشکی مورد توجه قرار گیرد