عنوان	پایش تغییرات کاربری اراضی شهری و شبیه سازی توسعه آتی شهر (مطالعه موردی شهر کرکوک، عراق)
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	تغییرات کاربری اراضی، طبقه بندی SVM، مدل CA–Markov، کرکوک.
چکیده	افزایش شتابان شهرنشینی و تغییرات گسترده در الگوهای کاربری اراضی، به‌ویژه در مناطق در حال توسعه، موجب بروز چالش‌هایی در زمینه مدیریت پایدار زمین، از بین رفتن منابع طبیعی و اختلال در توازن اکولوژیکی شده است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل فضایی–زمانی تغییرات کاربری اراضی در شهر کرکوک طی دوره 1990 تا 2024 و پیش‌بینی روند آن تا سال 2036 با بهره‌گیری از رویکردهای پیشرفته سنجش از دور و مدل‌سازی انجام گرفته است. برای این منظور، از تصاویر چندزمانه ماهواره‌ای لندست 5 و 8 استفاده شد و پس از انجام پیش‌پردازش‌های هندسی و رادیومتریکی، طبقه‌بندی به کمک الگوریتم یادگیری ماشین SVM در محیط نرم‌افزار ENVI اجرا شد. . صحت طبقه‌بندی با استفاده از ماتریس خطا، ضریب کاپا و دقت کلی ارزیابی شد که نتایج به‌ترتیب برابر با 88٪ (Kappa=0/90) در سال 1990 و 91٪ (Kappa=0/94) در سال 2024 برآورد گردید.در ادامه، با بهره‌گیری از مدل ترکیبی CA–Markov در نرم‌افزار IDRISI، پیش‌بینی تغییرات تا افق 2036 انجام گرفت. نتایج مدل نشان داد که سطح کاربری شهری از 6/8 درصد به بیش از 3/22 درصد خواهد رسید، در حالی که اراضی بایر از حدود 88 درصد به کمتر از 74 درصد کاهش خواهد یافت. همچنین، افزایش محدود در کاربری باغی و پهنه آبی نیز مشاهده شد. این الگوها حاکی از توسعه پراکنده و ناپایدار مناطق شهری در جهت جنوب و غرب شهر می‌باشد. دستاوردهای این پژوهش بیانگر کارایی بالای ترکیب الگوریتم‌های SVM و CA–Markov در پایش و پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی در مناطق پیچیده شهری است. همچنین، نتایج می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم‌یار در تدوین سیاست‌های فضایی، کنترل گسترش بی‌رویه شهری و مدیریت منابع طبیعی به‌کار گرفته شود.
پژوهشگران	ابراهیم سامی (نفر اول)، پوران کرباسی فروش (نفر دوم)، یاسمین مروان عمر المولی (نفر سوم)